شمس العمارة است كه بر طبقات چند بعضها فوق بعض افراخته و از داخله و ظاهر به انواع تكلفات و تزيينات آراسته شده است ، همانا به هندسه و تركيب و طرح و تشكيل اين اثر جليل و مزاياى تالارها و مجالس و كاخها و مناظر آن در ميان ابنيهء سلاطين سلف ايران اثرى نشان نداده‌اند و اين اساس جديد و جوسق جاويد به اهتمام دوستعلى خان معير الممالك ( نظام الدوله ) سرانجام يافت . و ديگر عمارت فرح‌آباد است كه اندرون همايون و بارگاه قدس و سراى الفت و انس و مضرب سرادقات عفت و مهبط مستورات خدر عصمت مىباشد ، و اين عمارت به عنايت اكفى كفاة الدوران آقا محمد ابراهيم خان امين السلطان اسكنه الله فى غرف الجنان ساخته و به هرگونه تأنقات و تزويقات كه در صفحهء خيال جنس انس زياده بر آن مىنگنجد آراسته و پرداخته شد و مشاراليه انعم الله برضوانه عليه تمام اين بنياد شگفت و اثر بزرگ را به گچ و آجر سخت و سفيد برآورد ، حتى در ثخن جدران و جوف هيچ اساسى نيمه‌اى از خشت خام و يا نيم‌پخته به كار نبرده‌اند ، همانا رزانت رأى و حصانت فكر و حصافت عقل و علو خيالات خويش را مظهرى مىخواست كه اين بنيان را اين‌چنين مرصوص و بهرگونه اتقان و استحكام مخصوص برآراست . از ابنيهء عشر اول سلطنت عمارتى بود مخصوص معروف به خوابگاه مركب از دويست يورت تحتانى و فوقانى و حرمخانه و تالارهاى آينه و پلهاى مرمر و غيره كه جمله به توسط والد مؤلف ساخته و متجاوز از هفتاد هزار تومان در اين مصرف خرج شده بود در حين بناى همين عمارت فرح‌آباد چون با نقشه و هندسهء آن موافق نيفتاد حكم به تخريب شد ، زمانى ممتد به زحمت بسيار و خرج گزاف به اعدام و انهدام آن پرداختند ، چه به حدى محكم بود كه در حين هدم مجبور به صرف باروت گرديدند . و ديگر عمارات سطح كوه دوشان تپه و باغ و ابنيهء سفح جنوبى آن است كه امروز در ميان جميع جواسق و قصور سلطنتى كه جمله بر آئين نگارخانهء چين ساخته شده اين مقام به حسن موقع و صفاى هوا و كثرت روح و غزارت مياه و چندين مزيت ديگر اختصاص يافته و اصل اين اساس را والد مؤلف مرحوم حاج على خان اعتماد - السلطنهء ماضى عليه الرحمة در تاريخ يكهزار و دويست و شصت و نه از هجرت مطابق سال ششم از جلوس همايون بر حسب حكم جهان مطاع برپا نمود ، اما از آن سال تا حال كه غالبا در تحت مراقبت و نظر بندهء مؤلف است چندان ملحقات و منضمات از هر قبيل بر اين اثر اصيل افزوده شده كه بناء نخستينش در جنب لمعان و بريق آنها تحت - الشعاع افتاده است . و ديگر كوشك مشهور به صاحب قرانيه است كه در قصبهء نياوران افتاده و چون پس از قرن اول سلطنت جاويد تشييد يافته و موهبت عظماى اتصال دو قرن ابد قرين را تاريخى و يادگارى است به اين لقب ميمون و عنوان همايون موسوم گرديده و وضع اين قصر در سلطنت شاه مرحوم محمد شاه غازى عبارت از يك بالاخانهء مختصر و دو جنبين بود ، وقتى كه اعليحضرت اقدس همايونى به سفر اصفهان تشريف مىبردند به والد مؤلف دستورالعملى دادند تا قصرى بسيار عالى كه موسوم به جهان‌نما